PHOTO-2018-12-19-12-42-32

Afscheid van een laborant

Een van mijn eerste opdrachten (terug in 2015…) was schrijven voor MaastrichtLAB. Een platform dat excentrieke pioniers wilde koppelen aan zakelijke vastgoedhandelaren. Via de gemeentelijke wegen die soms zo ondoorgrondelijk lijken hielpen zij creatievelingen in Maastricht aan een locatie. Nu mocht ik een van de partner interviewen. Over haar afscheid. Met toch een beetje pijn in mijn hart.

Afscheid van een echte Maastricht-laborant

Na vier jaar komt er voor Carola Janssen een einde aan Maastricht-LAB. Ze zag Caracola landen in Wittevrouwenveld, Temporama uitrollen in de Grote Staat en vele stadsmakers aanschuiven bij de lunch. We gingen voor de laatste keer in gesprek met dé voorvechter van rafelige randjes en misschien wel het enfant terrible van Maastricht-LAB.

De ondernemer

Vanaf juni 2014 was Carola onderdeel van het team van Maastricht-LAB als externe kernpartner. Al jaren bekend met creatieve concepten, duurzaam development en commercieel management was ze een perfecte aanvulling op de gemeentelijke kant van het LAB. “Ondernemers en overheid denken echt anders. Het is altijd belangrijk om feeling te houden met de buitenwereld. We kunnen niet zonder beleidsmakers en Maastricht-LAB heeft goed samengewerkt met externen.”

De enthousiasteling

Als het beste voorbeeld van wat Maastricht-LAB bereikt heeft, noemt Carola meteen Temporama. “Een rijke pandbaas en een creatieve ondernemer hebben elkaar gevonden en zo een platform gegeven aan 52 merken. Dat was echt het summum!” Ook Caracola komt ter sprake. “Dit waren vier krakers vanuit het Landbouwbelang die op zoek gingen naar een eigen ruimte. Wij hebben de Theresiaschool voorgesteld en een omzet gerelateerd huurtraject mogelijk gemaakt.” Caracola laat wat Carola betreft wel zien dat je dergelijke initiatieven altijd moet blijven helpen bij het ondernemerschap.

De kwartiermaker

De laatste periode bij Maastricht-LAB heeft Carola zich ingezet voor het Broedplaatsenbeleid. “We hebben een nul- en eindmeting gedaan. Het aantal broedplaatsen groeit. Ik mis alleen de studenten en de echte ambachten. De nadruk ligt nu op de economische component. Wat dat betreft verkeerd Maastricht nog altijd in een identiteitscrisis: sjiek en sjoenis nog altijd het devies en de rafelige randjes worden opgepoetst. Terwijl die nou net het spannendst zijn. Zoiets moet je niet naar de buitenwijken willen verplaatsen, want deze mensen en functies willen en mogen juist gezien worden.”

De aanwezige

Na een eerste fase waarin Maastricht-LAB intern gericht was, volgden twee fasen waarin de Maastricht-LAB-ers ‘de boer op gingen’. “Toen waren we echt geland in Maastricht. Als je dan de telefoon oppakte, wisten mensen wie je was. Nu komt er weer een periode aan waarin de blik meer naar binnen is gericht. Ik hoop dat ze daarna weer naar buiten gaan en nadrukkelijk aanwezig zijn in de stad.” Over de Week van Nieuw Maastricht: “Dat mag wat mij betreft weer terugkomen. Een moment voor debat, maar ook om lintjes door te knippen. Waarbij ruimte is voor experiment, de mens en de stad.”

De verbinder

Terugkijkend herkent Carola zichzelf in de vier pijlers van Maastricht-LAB. “Vooral in het verbinden”, lacht ze. “Ik heb veel mensen leren kennen en er vrienden aan over gehouden. We hebben geëxperimenteerd, geprogrammeerd en veel geleerd.” Over dat laatste zegt Carola: “Dat zou ik Maastricht-LAB willen meegeven: blijf de nieuwe generatie meenemen in het ontwikkelen van de stad. Daar doen we het namelijk voor.”

Verslag van een bezoek aan Spoorzone Tilburg

spoorzoneOp vrijdag 19 januari gingen negen leden van de Denktank Tapijn op inspiratiereis. De bestemming: De Spoorzone in Tilburg. Het resultaat: enthousiasme, ideeën en genoeg om over na te denken. De volgende brainstormsessie wordt dubbel zo interessant! En ik mag er over schrijven!

Het medicijn tegen braindrain

“Het was een enerverende dag, bomvol met sprekers en bezoekjes aan de verschillende onderdelen van De Spoorzone”, vertelt Carola Janssen, kernpartner van Maastricht-LAB. “Met name het verhaal van wethouder Berend de Vries vond ik heel verhelderend.” De gebouwen van de Spoorzone stonden eerst op de lijst om gesloopt te worden. Tegelijkertijd had Tilburg, net als Maastricht, last van een braindrain: studenten die na hun studie weer vertrekken. Hoe behouden we deze knappe koppen in onze stad en zorgen we dat ze lang blijven? Dat was de vraag die wethouder de Vries zichzelf gesteld heeft. Het antwoord: door de stad aantrekkelijk te maken voor starters en jonge gezinnen.

Tilburg en Maastricht

“Het viel mij op hoe de situatie in Tilburg lijkt op die in Maastricht”, zegt Sven Cimmermans, kernpartner van Maastricht-LAB. “Ook hier is een stevige universiteit. Hun gebouwen zitten weliswaar midden in de stad, maar ogen soms nog wat gesloten voor de rest van de stad. Daarnaast willen ook wij de leefbaarheid van Maastricht verbeteren en onze studenten behouden na hun afstuderen. ”

Succesvolle mix

Terug naar Tilburg. Er werd niet gesloopt in De Spoorzone, de meeste gebouwen werden behouden en er kwam een mix van wonen, werken, studeren en horeca. Carola: “Er is duidelijk ingezet op het creëren van een aangename sfeer. Er zijn co-workingspaces, oude treinwagons zijn koffietentjes geworden, er is een indoorskatehal. De universiteit, hogeschool, gemeente en de Persgroep gaan samenwerken in Mindlabs.” Sven vult aan: “Zo zien mensen waar de onderzoekers daadwerkelijk mee bezig zijn. Ze worden echt een deel van de stad en de bewoners.” In Mindlabs komen ook kleine winkels, een kapper, fitnessruimte. Er is een broedplaats in gebouw 88, waar zowel starters zitten, als de gemeente zelf. Sven: “Die samenwerking tussen universiteit, de gemeente en een partner als de Persgroep is heel succesvol. Door bewust voor de juiste partijen te kiezen, bereik je het meest. Je hebt sterke trekkers nodig, dat is essentieel.”

Behoud versus nieuw

Geluncht werd er in Restaurant De Houtloods. Architect Thomas Bedaux heeft veel houten onderdelen zichtbaar in het gebouw bewaard. “Zo zie je dat het behouden van een pand met de authentieke elementen een ontzettende meerwaarde heeft”, zegt Carola. “En de lunch was overigens subliem!” Stedenbouwkundige Riet Bakker was betrokken bij het ontwerp van De Spoorzone. Sven: “Je kunt je niet meer voorstellen dat dit jarenlang onontgonnen gebied was en de gebouwen zolang leeg stonden. Terwijl de ligging perfect is: pal naast het centrum.”

Wonen

Bij De Spoorzone is dus bewust gekozen om de functie wonen te integreren. Carola reageert enthousiast: “Ja, en dat werkt perfect! Er zijn zowel sociale huurappartementen als vrije sector. Hierdoor wonen er nu alle lagen van de bevolking, er is een goede mix van doelgroepen. De appartementen waren trouwens meteen verkocht of verhuurd.” Wat nemen jullie verder mee naar de volgende brainstormsessie over Tapijn? Beiden: “Dat het behouden van gebouwen heel goed kan uitpakken!”

Dit artikel is ook te lezen op de website van MaastrichtLAB.

project

Project | Tapijn

Schrijven voor een project vind ik ge-wel-dig! Als voormalig projectmiepie ben ik erg fan van het concept ‘een-klus-met-een-kop-en-een-staart’. Hierover schrijven is voor mij helemaal het summum. Tapijn is zo’n topproject. 

Wat is Tapijn?

Eigenlijk moet je vragen: wie was Tapijn? Hij was een belangrijke ingenieur in het leger ten tijde van het Maastrichts Beleg (1579). Geen zorgen, ik moest dit ook opzoeken. Deze hoge pief heeft het in ieder geval goed gedaan, want Maastricht is niet meer belegd (belegen? belegerd?) en de Tapijnkazerne in Maastricht is naar hem vernoemd. Hoera voor Sebastiaan!

En toen?

De Tapijnkazerne is inmiddels niet meer in gebruik als defensiegebouw. Dus het stond jarenlang leeg. In plaats van alles met de grond gelijk te maken en er fantasieloze blokken nieuwbouw te zetten, heeft de gemeente besloten de meeste onderdelen van de Tapijnkazerne te behouden. Hoera voor Maastricht!

drankje in de mess

Nu zit de Universiteit Maastricht er. Hebben creatieve ondernemers het Werkgebouw als atelier tot hun beschikking. Kun je er schommelen, tuinieren en ook een hapje eten. Hoera voor mij!
Een gedeelte van het gebied wordt ondertussen flink verbouwd. Wat te doen met de openbare ruimte?

project-schrijver

Kijk, en hier komt Project Tapijn om de hoek kijken. Het idee? Laten we goed nadenken over welke bestemming die ruimte krijgt. Laten we mensen uit de stad betrekken. Laten we experimenteren, uitproberen en goed beslagen ten ijs komen. MaastrichtLAB begeleidt dit project en wie haakt aan als Tapijn-schrijver? Moi!

Wat doe je dan?

Van de verschillende brainstormsessies maak ik leesbare artikels voor diverse media en zorg ik voor de nodige projectverslaglegging. Er zijn inspiratietrips, waar ik over mag schrijven, zodat nog meer mensen geïnspireerd worden. En in maart worden de Tapijn-pitches gehouden: korte presentaties van mensen met ideeën voor Tapijn. Hier mag natuurlijk ook over geschreven worden.

Hou de website van MaastrichtLAB in de gaten voor de vorderingen van dit project!

Foto: Gerlach Delissen Photography

 

Reportage | The Student Hotel

student hotelLangzaam maar zeker krijgt het iconische gebouw van de Sphinx haar glans van vroeger weer terug. Klaar om Student Hotel te worden. De letters worden deze week – gepoetst en wel – terug op het dak geplaatst. Als de steigers straks verdwijnen, wordt de herkenbare witte kleur zichtbaar. Maar daar waar het gebouw vroeger alleen toegankelijk was voor degene die er werkten, is het straks open voor iedereen.

Te gast

“The Student Hotel is geen typisch studentenhuis” vertelt Frank Uffen, partnership director. “Je kunt hier komen als toerist voor enkele overnachtingen. Expats of bezoekers van een conferentie bijvoorbeeld blijven wat langer. En studenten kunnen hier tussen de 5 tot 12 maanden wonen.” De overeenkomst tussen de hotelgasten is dat ze allemaal nieuwsgierig zijn. Nieuwsgierig naar de stad, kennis en andere mensen. ‘May the student in you never die’ is dan ook een van de slogans van The Student Hotel.

Sociaal

Juist door die variëteit aan bewoners, wordt snel onderling contact gelegd. “We horen dat studenten, maar ook expats, soms bang zijn om zich eenzaam te voelen. Daarom zijn er op de begane grond verschillende mogelijkheden om anderen te ontmoeten. In de gym bijvoorbeeld, of in de studieruimtes.” De gehele plint van het gebouw is van glas. “Zo willen we transparant zijn naar het langslopend publiek. Iedereen mag binnen komen.” Het restaurant is openbaar, net als de rooftop bar. Via de lobby kom je uit bij de parkeerplaats achter het gebouw. Op die manier wordt er letterlijk een verbinding gelegd tussen student en stad.

Verbeteren en behouden

Olivier Graeven, architect bij Braaksma & Roos, vertelt over het Eiffel-gebouw. “Het bestaat uit drie gedeeltes, gebouwd in drie verschillende periodes. Daardoor hadden we te maken met verschillende constructies. Er was ook sprake van betonrot, het was slecht geïsoleerd en het gebouw vertelt tegelijkertijd haar eigen geschiedenis.” Dus er moest veel verbeterd worden én bepaalde onderdelen moesten worden behouden. Een hele uitdaging “Het gebouw is nu volledig geïsoleerd. Vanaf de buitenkant. Dus die typische witte kleur moesten we – ook vanwege de welstandscommissie – weer terugbrengen.” Vanbinnen zijn veel oude elementen behouden. “Je moet als architect niet te veel willen definiëren. Sommige gedeeltes moet je aan de nieuwe bewoners overlaten.”

Meer dan een hotel

Vanaf september verhuizen de eerste studenten naar The Student Hotel. Een maand later kunnen andere gasten hun intrek nemen. Maar er is meer. Maastricht wil graag de studenten in haar stad (be)houden. Daar draagt The Student Hotel ook aan bij. “Wij bieden meer dan alleen onderdak. We organiseren summer schools, recruitement-events en entrepreneurship-breakfasts.” Een interessante activiteit – ook voor bewoners van Maastricht – zijn de Bed Talks. Sprekers die met je van gedachte wisselen, op de rand van het bed in een van de hotelkamers.” In november verwacht in Maastricht!

Dit artikel verscheen onder anderen op de website van MaastrichtLAB.

Cross Currents: kruisbestuiving op verrassend festival

cross currents

“Jazz staat wat mij betreft voor openheid, communicatie en improvisatie. En dat is precies wat we met CrossCurrents willen bereiken” zegt Pieter Schoonderwoerd, directeur van Jazz Maastricht. Maar er is meer dan alleen jazzmuziek op het vernieuwende festival. “Er is ook ruimte voor film, kunst en wetenschap.” En waar kan deze creatieve voorhoede beter terecht dan in het Sphinxkwartier.

Cross-over

In 2016 was er al een kleine versie van het Cross Currents Festival in de Muziekgieterij. “Dit was één avond. Nu pakken we het groter aan. Er zijn vier locaties, zes podia en zo’n 24 acts. Bij de programmering zijn we begonnen met onze eigen ziel: jazz. Hierbij hebben we bewust gekozen voor bands die jazz combineren met andere muziekstromingen. Zo combineert Jungle by Night jazz met Afrobeat, het Belgische STUFF jazz met electro. En Jacob Collier komt naar Maastricht, de Engelse zanger die al twee Grammy’s heeft gewonnen.”

Film

Volgens Pieter was het Sphinxkwartier als levendige culturele hotspot de ideale locatie. “Hier zit zoveel potentie. Door het filmhuis en de bioscoop zit film in het DNA van deze plek. We zijn met ze in gesprek gegaan en hebben gebruik gemaakt van de artistieke kennis die zij hebben. Zo ontstaan verbindingen tussen verschillende disciplines.”

Wetenschap

De verbinding met wetenschap is minder voor de hand liggend. Hoe is deze tot stand gekomen? Pieter: “We hebben echt buiten onze comfortzone gekeken en de vraag gesteld: Hoe kijkt de wetenschap naar de kunsten? Twee jaar geleden zijn we hiermee begonnen. Door vier faculteiten te koppelen aan kunstenaars zijn de meest bijzondere dingen ontstaan.” De resultaten zijn te zien in vier enerverende interdisciplinaire voorstellingen.

Van Maastricht naar buiten

De bezoeker aan het Cross Currents Festival krijgt een treasuremap met alle hippe plekken in Maastricht om te drinken, eten en overnachten. “De Bourgondische kant van Maastricht, het Sjiek en Sjoen, dat kent iedereen wel. De innovatieve makers in Maastricht, die zijn iets minder bekend.” Pieter zoekt ook de verbindingen daarbuiten. Met de provincie en de Euregio. “Daar waar mogelijk werken we samen met bedrijven uit Limburg. En als onderdeel van het Euregionale Impact-project hebben we vier faculteiten van de Universiteit Maastricht in contact gebracht met Limburgse kunstenaars. Zij verrichten sinds kort gezamenlijk onderzoek en tonen de eerste resultaten tijdens vier interdisciplinaire voorstellingen op Cross Currents. Een voorbeeld is de samenwerking tussen choreograaf Joost Vrouenraets (GOTRA) en Beatrice de Gelder (Neuropsychologie) over de registratie van beweging in de hersenen en de link met emoties. Erg interessant voor een danser natuurlijk.”

Samen

Het CrossCurrents Festival maakt veel cross-overs en zoekt de samenwerking op. Gebeurt dit veel in Maastricht? “In de afgelopen tien jaar is er veel veranderd in Maastricht, maar ik vind dat dit nog te weinig gebeurt. Het belangrijkste bij samenwerking is gedeeld eigenaarschap. Delen is beter dan iets voor jezelf houden. Ook dan is openheid en communicatie nodig. Ik ga graag de dialoog aan. Alleen zo kun je een initiatief zoals het Cross Currents Festival hier laten wortelen.”

Meer informatie: www.crosscurrents.nl

Groene loper

De A2 en de Groene Loper: een nieuw stuk stad

De ondertunneling van de A2 lijkt bijna af. De Groene Loper wordt langzaam uitgerold. Maar er staat nog veel te gebeuren. Désirée Florie, woordvoerder A2 Maastricht en Mijn Groene Loper kijkt terug én vooruit: “Het begrip tijdelijk is bij ons erg relatief.”

Bijzonder

De vraag of het A2-project innovatief is, beantwoordt Désirée niet direct met een volmondig ja. “Het is vrij nieuw, laat ik het zo zeggen. Vakmensen noemen het in ieder geval erg bijzonder. We zijn namelijk niet begonnen met een concrete vraag. Er is niet gezegd: ‘maak een tunnel’. We zijn uitgegaan van een aantal problemen die opgelost moesten worden. Het verkeer was er daar een van. De provincie, de gemeenten Maastricht en Meerssen, en Rijkswaterstaat hebben hun nek uit gestoken en lef getoond door op zoek te gaan naar een integraal gebiedsontwerp. Het betreft namelijk niet alleen infrastructuur, maar ook stedenbouwkunde en landschapsarchitectuur. Die drie moesten samen komen in het ontwerp.”

Bewoners

Vanaf het begin hebben opdrachtgever en opdrachtnemer Avenue2, de ontwerper en bouwer van het totaalplan, zich ingezet om buurtbewoners en ondernemers te betrekken. “We hebben vaak om inspraak gevraagd. Vaker dan wettelijk verplicht was. Ook zijn we in gesprek gegaan met een specifiek voor A2 Maastricht opgericht buurtenplatform en het bedrijvenplatform. We hebben regelmatig publieksvriendelijk materiaal van de technische stukken verspreid. En er zijn informatiemarkten georganiseerd waar bewoners met ons in gesprek konden gaan. Natuurlijk hebben we ook klachten gehad, maar hierdoor zijn we onze communicatie gaan intensiveren. Het Informatiecentrum bij de Geusselt werd drukbezocht, maar op een gegeven moment gingen bewoners elkaar wegwijs maken. En dat is mooi om te zien.”

Nieuw stuk stad

De Koning Willem-Alexander tunnel is de eerste dubbellaagse tunnel in Nederland. Hierdoor zijn er 2 x 4 rijbanen boven elkaar. In een meer behoudend ontwerp zouden er 2 x 3 rijbanen op een niveau zijn gekomen. De dubbellaagse tunnel is smaller waardoor boven de grond meer ruimte is voor bebouwing. “Boven op een tunnel mag je namelijk niet bouwen. Omdat de ontwerper van de infrastructuur en de stedenbouwkundige bij elkaar aan tafel zaten, is Avenue2 tot deze oplossing gekomen. De vraag was namelijk ook om bovengronds een nieuw stuk stad te creëren. Door deze oplossing konden meer gebouwen blijven staan en ontstonden meer mogelijkheden.”

Tijdelijkheid

Gedurende de aanleg van de tunnel zijn er bovengronds een aantal tijdelijke projecten ontstaan. De Makelaars van de Tussentijd kregen de opdracht om buurtbewoners met ideeën op weg te helpen. Voorwaarde was steeds dat de projecten financieel zelfredzaam moesten zijn. “Op de geluidswal langs de tijdelijke N2 werden kunstwerken aangebracht. Er is een expositie gehouden op het lege bouwterrein van de tunnelbouwers. De kop van de Frankenstraat was ‘Onbegrensd verlicht’ en daar was tot voor kort een tijdelijke beweegtuin. Er is een BMX-baan gemaakt. Zij blijven nog tot 2018. En door het inzaaien van de klaprozen onder de noemer ‘de Groene Voorloper’ kregen we al een voorproefje van hoe het straks gaat worden.” Ook tijdelijk waren de voetgangersbruggen over de A2 en later de N2. Na ruim zes jaar zijn deze bruggen nu weg. “Bij ons is tijdelijkheid echt relatief.”

Toekomst

En nu? Maar we zijn er nog lang niet. “Sommige mensen denken dat nu de tunnel (grotendeels) open is, alles af is en de overlast ten einde is. De volgende stap is echter de afronding van het Knooppunt Europaplein (oprit 55), de afbouw bij de Geusselt van de toegangswegen naar de twee viaducten boven de Viaductweg en de bovengrondse herinrichting. Bij de Scharnerweg zijn we na Pasen begonnen aan de rotonde. Hier wordt 12 weken aan gewerkt. In het najaar worden de bomen aangeplant en in het eerste kwartaal van 2018 wordt dit opgeleverd. Dus we zijn nog wel even bezig.”

Voorbeeld

In het Informatiecentrum staat een grote maquette en hangen plattegronden van toen, nu en straks. Een groep geïnteresseerden krijgt uitleg over het immense project. “Maastricht is echt een vooruitstrevende stad” zegt Désirée. “Dit project getuigt van durf, zowel van de verschillende overheden als van de marktpartijen. Deze integrale gebiedsontwikkeling wordt vaak tijdens vakcongressen genoemd als voorbeeld, tussen Boston en Parijs. De Antwerpse Ring heeft zelfs een vergelijkbare oplossing tot doel gesteld.”

Dit artikel is ook te lezen op de blog van MaastrichtLAB

Ontwikkelingen Sphinxkwartier op de voet gevolgd

Sphinxkwartier

 Ook zo benieuwd hoe het Sphinxkwartier in Maastricht elke keer weer een beetje verandert? Om de twee weken kun je een wandeling maken door het gebied onder deskundige leiding van Peter Mommers. In twee uur loop je van het Sphinx-gebouw naar Lumière, de Muziekgieterij, de Lage Fronten, via het Radium, de Gashouder en de Hoge Fronten naar de Brandweer en het Lindenkruis. Een wijk in ontwikkeling. Ook als je al jaren in Maastricht woont, is het interessant om een rondleiding te volgen. “Ik blijf het leuk vinden om nieuwe dingen te ontdekken in je eigen stad” zegt Tiny Swaans, een van de wandelaars.

Vooruitblik

We verzamelen op woensdagmiddag om 14.00 in het Infocentrum van Belvédère. Peter toont de aanstaande wandelroute op een grote plattegrond. Op tafel liggen klappers met sprekende foto’s. Bulldozers tegen de achtergrond van de nieuwe Noorderbrug, de bekende letters van Sphinx voor een ondergaande zon. Het groepje wandelaars probeert alvast een voorstelling te maken van wat het straks gaat zien.

Skybar

“In het Sphinxgebouw komen meer dan 300 kamers van het Studenthotel, maar dat is niet alles. Op de koppen komen woningen, horeca en ruimte voor innovatieve ondernemers. Op het dak een skybar met een prachtig uitzicht. En ervoor komt het Petrus Regoutplein. Ook het Brikkengebouw krijgt straks een nieuwe bestemming. En aan de Frontensingel in het gebouw met de historische naam ‘Mouleurs – De Belgen’ komt eind volgend jaar woonwinkel Loods 5.”

Veranderende leefomgeving

Via Lumière en Bureau Europa komen de wandelaars bij de Muziekgieterij uit. Op de eerste verdieping is een enorme ruimte voor kunstzinnigheid en activiteiten voor jongeren. Langs het water lopen we verder door de Lage Fronten. In de verte steekt een SkyHive af tegen de bewolkte lucht, een heus ‘bijenpenthouse’. Peter: “In dit gebied zitten enorm veel kleine dieren. Hagedisjes bijvoorbeeld. Omdat ook hun leefomgeving verandert, hebben we voor alternatieven gezorgd. Zo hebben we hier stapels stenen voor ze neergelegd, zodat ze toch beschutting hebben.”

Levendigheid

Inmiddels zijn we uitgekomen bij het Radium-gebied. “Die schoorsteen is de laatste die nog over is en de letters Radium zullen straks verlicht worden.” Peter maakt de grote deuren van de Gashouder open en de wandelaars lopen de enorme, groene koekjestrommel in. “Hier worden straks evenementen georganiseerd. Er moet nog veel gebeuren, maar dit wordt een hele levendige plek.”

Door de ogen van een toerist

Uiteindelijk komt er straks een wandelverbinding tussen de Lage Fronten en de Hoge Fronten middels een droge gracht onder de Cabergerweg. “Het is soms leuk om door de ogen van een toerist te kijken. Steeds opnieuw ontdek je mooie plekjes” zegt Tiny. De wandeling van vandaag leidt ons tot slot naar de Brandweer en vervolgens terug naar het Infocentrum Belvédère.

Nieuwsgierig geworden? Ook een wandeling door het Sphinxkwartier maken? De groepen zitten snel vol, dus stuur van tevoren een mailtje naar belvedere@maastricht.nl of bel met T +31 (0)43 350 14 60

Foto Brikkengebouw: Fred Berghmans

Dit artikel is ook te lezen op de blog van MaastrichtLAB

Over herbestemming, slow urbanisme en de kus die van twee kanten komt

Meet upOp woensdag 29 maart werd er tijdens een  Meet up geflirt met leegstand. In de Hotel Management School Maastricht kwam een gemêleerd gezelschap samen dat beroepsmatig te maken heeft met stadsontwikkeling. Gemeente, provincie, studenten en marktpartijen luisterden, stoeiden en ontmoetten elkaar. 

Meet up: flirten met leegstand

De Meet up wordt afgetrapt door wethouder Ruud Guyt (wonen, duurzaamheid en sport) van Sittard-Geleen: “Er zijn diverse trends van invloed op vastgoed. Gezinnen worden steeds kleiner dus de populatie krimpt en heeft behoefte aan anders wonen. We winkelen anders, kopen steeds meer online. Dus er is een overschot aan winkelpanden. En we werken anders, waardoor kantoren leeg staan. Vroeger werd er dan gesloopt en iets nieuws gebouwd. Tegenwoordig kijken we steeds meer naar herbestemming.” De wethouder ziet deze ontwikkelingen in meerdere steden en hoopt dan ook dat tijdens de meet up van elkaar geleerd kan worden: “Uitwisseling leidt altijd tot verrijking. We kunnen elkaar verbeteren en inspireren.”

praktijk

Als praktijkvoorbeeld vertelt Jeroen Laven van Stipo over het Zomerhof-kwartier in Rotterdam. “Dit was een gebied aan de rand van de stad waar veel leegstand was. De gemeente was het gebied eigenlijk een beetje vergeten. De woningcorporatie wilde er nieuwe woningen gaan bouwen, maar toen kwam de crisis. Het gebied viel bij niemand in de smaak, met als gevolg dat het een no go area werd.”

Het werd tijd om iets anders te proberen. Dus koos men voor slow urbanism: het gebied kreeg tien jaar de kans om zich te ontwikkelen. “We gingen allereerst op zoek naar de ziel van het gebied. Naar sleutelfiguren die met enthousiasme iets nieuws wilden starten. Een restaurant in een oud treinstel, een zeefdrukkerij die haar deuren en ramen openzetten, projecten voor hangjongeren en drugsverslaafden. Door met bewoners samen te werken, hadden we binnen drie maanden 15.000 vierkante meter gevuld.”

succesfactoren

Wat is nu het geheim van dit succes? “We konden de tijd te nemen, want we hadden immers tien jaar. De gemeente faciliteerde elk gek initiatief, waardoor soms procedures versneld werden en ruimte ontstond voor experiment. En we werkten samen met mensen en makers die van de wijk hielden. Die betrokkenheid heb je echt nodig. Het feit dat de woningcorporatie eigenaar was van 70% van de gebouwen heeft natuurlijk ook enorm geholpen.”

Jeroen noemt drie factoren die van belang zijn bij herbestemming en gebiedsontwikkeling: “Hardware, software en orgware. Kijk naar het design, de fysieke kwaliteit van een gebied. Wij hebben bijvoorbeeld kritisch naar de plinten gekeken. Plaats deuren en ramen, dat nodigt mensen uit. Met software bedoel ik: kijk naar het gebruik van de ruimte. Er waren veel lege parkeerplekken, daar hebben we kleine parkjes van gemaakt. En orgware betekent dat je zorgvuldig moet kijken naar de coalities die je smeedt. Wij hielden pitches voor nieuwe huurders van het pand waar wij zaten, want we wilden een gevarieerd gezelschap.”

casus

Dat gevarieerde gezelschap is vandaag ook aanwezig tijdens de meet up. In groepen worden verschillende casussen besproken. Welke oplossingen zijn er? Hoe kunnen kantelpunten worden gerealiseerd? En wie neemt welke rol? Uit de terugkoppeling van de werkgroepen blijkt dat er veel verschillende creatieve oplossing zijn bedacht, maar de overeenkomst is dat bestaande paradigma’s losgelaten moeten worden. Durf en lef worden genoemd, denk grootser en maak verschil. Bij alle casussen worden de bewoners zelf centraal gesteld.

Die bottom-up aanpak wordt onderstreept door projectbooster Eva de Klerk. Uit haar voorbeelden blijkt dat als je van onderop werkt, je zeker weet dat je deelnemers hebt. Zo sluit je geen groepen uit. En dat is bij herbestemming een must: “Flirten is prima, maar de kus zelf moet wel van twee kanten komen.”

Het nieuwe team van MaastrichtLAB stelt zich voor

teamBuitenbeentjes en guerrilla-ambtenaren

Sinds 1 maart zijn ze compleet: het nieuwe team van Maastricht-LAB. Hoewel, helemaal nieuw is het team niet. Carola Janssen is al vanaf 2014 betrokken bij het co-creatief platform: “Maar ik had het gevoel dat ik nog niet klaar was”. Ook Sven Cimmermans keert na twee jaar afwezigheid terug naar zijn oude stageplek. Samen met Tom Heijnens en Lincey Bastings gaan zij aan de slag met innovatieve stadsontwikkeling.

Mensen maken de stad

Carola is een van de kernpartners. “In 2014 heeft Maastricht-LAB de deur opengezet naar de stad. Mensen kwamen echt letterlijk bij ons naar binnen met hun initiatieven. Het was een dynamische periode die echt is omgevlogen. Destijds waren we met name naar buiten gericht. We waren betrokken bij meerdere projecten en organiseerden events. Mensen maken de stad, daar geloof ik echt in. Maar dat kan niet zonder de gemeentelijke organisatie. Die twee, het geluid en de kracht van de mensen in de stad enerzijds en het gemeentebeleid anderzijds, willen we de komende tijd blijven verbinden.”

Partner van het team

Sven ziet ook wel een verschuiving van Maastricht-LAB. Hij is nu betrokken als kernpartner. “Toen ik hier twee jaar geleden stage liep, was het inderdaad meer naar buiten gericht en minder beleidsmatig dan nu. Maar het mooie vind ik dat er ruimte is om dat beleid volgens de kernwaarden en methodes van het LAB in te vullen, als guerrilla-ambtenaren. Wij gaan concreet met projecten aan de slag en wijzen ze de weg binnen de gemeente. Tegelijkertijd leren we van die trajecten en dat koppelen we weer terug naar de gemeente. Zo laten we zien dat we een waardevolle partner zijn. Voor de stad, de initiatieven, maar ook voor de gemeente.”

Spilfunctie

Lincey Bastings is kernpartner en sprak in haar werk als beleidsmedewerker Economie en Cultuur bij de gemeente Maastricht vaak met creatieven die op zoek waren naar een fysieke plek: “Ik vind het mooi om te zien dat Maastricht-LAB deze twee samenbrengt. De energie komt echt vanuit de initiatieven zelf. De overheid is hierin niet leidend en sommige projecten laten zich ook niet dwingen door regels of beleid. Door succesvol te begeleiden en verbindingen te leggen, vervult Maastricht-LAB een spilfunctie.”

Blik naar buiten

Om de blik richting de stad te behouden is Tom Heijnens aangetrokken als event manager. Het verhaal van Maastricht-LAB sprak hem erg aan: “Het klimaat van je eigen stad prettig maken voor iedereen die er leeft, dat vind ik interessant. Ik wil graag events gaan organiseren om het LAB te tonen aan de stad. Zowel aan de ingewijden, mensen die vanuit hun vakgebied al met stadsontwikkeling bezig zijn, als ook de bewoners in alle lagen van de bevolking. Zo zullen de Stadmakers, mensen die een bijdrage (willen) leveren aan de stad, blijven samen komen tijdens de Stadmakerslunches. Maar ook aan het brede publiek, want sommige initiatieven zijn nog niet bij iedereen bekend.”

Broedplaatsenbeleid

Maastricht-LAB is onder anderen kwartiermaker voor het broedplaatsenbeleid van de gemeente Maastricht. Lincey: “Het is goed dat dit binnen het LAB is geplaatst. Wij krijgen de ruimte om te experimenteren met de aanpak van broedplaatsen en ook de ruimte om ervan te leren.” Onder de noemer ‘doen wat je zegt’ gaat Maastricht-LAB vanaf de zomer zelf ook de stad in: “We willen elke drie maanden op een andere plek gaan zitten, als echte urban nomads” vertelt Carola. “Zo ontstaan natuurlijke netwerken en houden we contact met wat er in de stad gebeurt.”

Leven na Maastricht-LAB

Mensen die Maastricht-LAB kennen, weten dat Tim van Wanroij ook betrokken was als kernpartner. Hij heeft nu een andere functie gekregen binnen de afdeling Beleid & Organisatie van de Gemeente Maastricht, maar blijft wel nog betrokken bij Maastricht-LAB. Hij zal middels de ‘Proefruimte’ de LAB-achtige manier van werken gaan integreren binnen de gemeentelijke organisatie.

Dit artikel schreef ik voor Maastricht-LAB en is ook te lezen op hun weblog.

Een braderie in De Lambert

lambertDertig jaar lang stond de Lambertuskerk aan het Emmaplein leeg. Op instorten zelfs. Na een flinke restauratie kochten Marieke en Bas de Laat het monument. Nu is het een woonhuis, laboratorium én evenementenzaal onder één koepel. “We verhuren de zaal met het doel om het gebouw in de huidige hoedanigheid te behouden.” Marieke de Laat vertelt over De Lambert. 

Marieke en Bas waren op zoek naar een ander huis met een grotere tuin. En voor zijn bedrijf zocht Bas een laboratorium. Toen hij de advertentie van de Lambertuskerk op Funda voorbij zag komen, maakte hij meteen een afspraak. Marieke: “Ik dacht nog ‘die is gek!’. Maar het lukte. We spraken met een architect, een aannemer en de bank. Niet alle plannen konden worden uitgevoerd. Sommige ideeën waren prachtig, zoals een glazen gang buitenom tussen de slaapkamers. Maar dat leek ons toch niet zo heel praktisch.”

Omkeerbaar

De kerk is nu door reversibele wanden in meerdere ruimtes opgedeeld. In het achterste gedeelte wonen Marieke en Bas samen met hun kinderen. “Die wanden kunnen er ook weer uit. Als je zou willen, zou je alles weer in de originele staat terug kunnen brengen.” De zijvleugels dienen als laboratorium. En het middenschip is de ruimte die verhuurd wordt.

Evenementen

Marieke: “We verhuren vooral aan maatschappelijke organisaties, muziekgezelschappen en verenigingen. Het is niet de bedoeling dat er elk weekend feesten en partijen worden georganiseerd. Ons huis grenst hier direct aan en ook al zijn die wanden redelijk geluidsdicht, je hoort het toch nog wel.”

Er hebben al enkele evenementen plaats gevonden. VVV hield er haar nieuwjaarsreceptie, de welstandscommissie komt hier vergaderen. “Er staan al enkele boekingen voor het komende jaar gepland. We doen het rustig aan, omdat we ook willen leren van de ervaringen.” De organisatie van de Heiligdomsvaart 2018 heeft de Lambert inmiddels gekozen als centrum voor haar culturele activiteiten, waaronder meerdere uitvoeringen van de Messiah van Händel.

Bestemming De lambert

“Ik hoop dat in de toekomst ook kleinschalige initiatieven de Lambert weten te vinden, zoals de braderie van de buurt en de oudervereniging. Dat er weer bedrijvigheid komt. Het is dan wel geen kerk meer, maar dat was het al dertig jaar niet meer. Het gebouw heeft een nieuwe bestemming gekregen. Een waardoor het in de mooie staat kan blijven waarin het nu verkeerd.”

Dit artikel is te lezen op de website van MaastrichtLAB.